Smarowanie łańcuchów

Łańcuchy są powszechnie stosowane w układach przenoszenia napędu w urządzeniach przemysłowych – w dużej mierze od ich kondycji zależy utrzymanie ruchu zakładów. Istotną kwestią, od  której uzależniona jest żywotność łańcuchów, jest ich smarowanie.

Smarowanie łańcuchów ma na celu ich ochronę przed tarciem, a w konsekwencji – przed przedwczesnym zużyciem. Podstawowe, wymagające smarowania węzły tarcia w łańcuchu znajdują się pomiędzy:

  • rolką i sworzniem, rolką i tuleją – w przypadku łańcuchów rolkowych,
  • płytką i tuleją – w przypadku łańcuchów tulejkowych,
  • płytkami – w przypadku łańcuchów płytkowych.

Wymagające smarowania tarcie zachodzi również pomiędzy łańcuchem, a kołem zębatym.

Smarowanie łańcucha, w zależności od jego rodzaju, może być realizowane na kilka sposobów. Podstawowo, wyróżnia się:

  • smarowanie punktowe,
  • smarowanie powierzchniowe,
  • smarowanie mieszaniną olejowo-powietrzną.

Smarowanie punktowe może być stosowane w przypadku wszystkich łańcuchów standardowych – drabinkowych (tulejkowych, rolkowych, płytkowych) i panwiowych. Polega ono na aplikacji małych ilości oleju bezpośrednio na miejsca, gdzie zachodzi tarcie. Środek smarny podawany jest pojedynczą, nieruchomą dyszą, umieszczoną nad łańcuchem. Zaletą tego systemu jest minimalizacja zużycia środka smarnego.

Smarowanie powierzchniowe stosuje się zarówno w przypadku łańcuchów standardowych, jak i specjalnych – przede wszystkim małych bądź o dużej prędkości. W przypadku tej metody, środek smarujący nakładany jest na cały łańcuch za pomocą bloków lub szczotek smarujących.

Systemy smarowania mieszaniną olejowo-powietrzną wykorzystywane są do smarowania punktowego rolek w łożyskach lub ogniw łańcucha. Dawki oleju dozowane są do dyszy mieszającej, gdzie jednocześnie wpompowywane jest powietrze. Powstała mieszanka jest bezpośrednio natryskiwana na ruchomy łańcuch.

Osobne zagadnienie stanowi system smarowania Rotalube, opatentowany przez markę Timken. Według producenta, cechuje się on wyższą efektywnością, niż systemy tradycyjne. Do smarowania wykorzystywane jest urządzenie o budowie koła zębatego z dyszami, o wielkości ściśle dopasowanej do wymiarów łańcucha. System dozuje niewielkie ilości oleju we wszystkie, wymagające smarowania węzły tarcia, co w konsekwencji zapewnia optymalną dystrybucję środka smarnego oraz prowadzi do redukcji jego zużycia.

Niezależnie od wykorzystywanego systemu, istotną kwestię stanowią stosowane preparaty smarownicze. Środki do smarowania łańcuchów powinny posiadać silne właściwości penetracyjne, umożliwiające wnikanie środka pomiędzy poszczególne elementy i działać antykorozyjnie. W części gałęzi przemysłu konieczne jest ponadto stosowanie smarów do łańcuchów charakteryzujących się podwyższoną odpornością na wysokie temperatury. Nie należy używać produktów o innych zastosowaniach (olejów przekładniowych, hydraulicznych, silnikowych), gdyż nie zapewniają one odpowiedniego smarowania elementów łańcucha.

W zależności od branży, produkty smarne muszą spełniać inne, dodatkowe wymagania, czego przykładem są środki stosowane w przemyśle spożywczym. Ze względu na ryzyko przypadkowego kontaktu z żywnością, smary stosowane w tej branży nie mogą zawierać rozpuszczalników, muszą być ponadto bezwonne i bezsmakowe. Smar do łańcucha przeznaczony na potrzeby sektora spożywczego musi posiadać certyfikat, potwierdzający jego zgodność z normą ISO 21469.