Przemysłowe środki smarne

Przemysłowe środki smarne
Wysokiej jakości środki smarne zwiększają bezpieczeństwo maszyn i urządzeń przemysłowych i w konsekwencji poprawiają ich efektywność oraz wpływają na redukcję kosztów. Zarówno smar do centralnego smarowania, jak i środki smarne stosowane w smarownicach automatycznych czy ręcznych, powinny być dostosowane do specyficznych warunków pracy, panujących w danym przedsiębiorstwie. Jakie rodzaje środków smarnych można wyróżnić i czym kierować się przy ich doborze?
 

Klasyfikacja środków smarnych

 
Jedną z prób ujednolicenia klasyfikacji środków smarnych stanowi norma ISO 8681 i uszczegóławiająca ją norma ISO 6743, wydzielająca 18 grup przemysłowych środków smarowych, oznaczonych kodem literowym. Klasyfikacja ta wydziela m.in. środki smarne do układów smarowania przelotowego (grupa A), smary i oleje przekładniowe (grupa C), smary do łożysk, wrzecion i sprzęgieł współpracujących (grupa F), środki stosowane podczas obróbki metali (grupa M), środki smarowe do turbin (grupa T) i o innych zastosowaniach (grupa Y).
 

Rodzaje olejów przemysłowych

 
Oleje wykorzystywane w przemyśle dzieli się przede wszystkim ze względu na ich zastosowanie – wyróżnić można m.in.:

  • oleje maszynowe – wykorzystywane do smarowania szczególnie obciążonych elementów maszyn i urządzeń przemysłowych (np. prowadnice, łożyska), również jako środek smarny do smarowania przelotowego i kąpielowego czy olej do centralnego smarowania,
  • oleje przekładniowe – stosowane w przypadku przekładni przemysłowych, pracujących w skrajnie trudnych warunkach,
  • oleje konserwacyjne, stosowane jako ochrona czasowa w warunkach wzmożonej wilgotności – zapobiegają one korozji metali, powierzchni po obróbce chemicznej czy pokrytych powłoką galwaniczną.
  • oleje turbinowe, wykorzystywane do smarowania oraz chłodzenia turbin (parowych, wodnych, gazowych),
  • oleje hydrauliczne, wykorzystywane m.in. w siłownikach hydraulicznych, amortyzatorach olejowych, układach hamulcowych,
  • oleje do form ceramicznych, stosowane w przemyśle ceramicznym,
  • oleje do hartowania, wykorzystywane podczas obróbki cieplnej elementów z żeliwa i stali,
  • oleje do obróbki plastycznej – wykorzystuje się je w procesie kucia na zimno, jako ciecz chłodząco-smarującą,
  • oleje emulgujące i nieemulgujące do obróbki metali.

 

Rodzaje smarów technicznych

 
Smary przemysłowe swoje nazwy zawdzięczają zastosowanym w nich zagęszczaczom i dodatkom uszlachetniającym. Na tej podstawie, wyróżnić można m.in.:

  • smar litowy – uniwersalny, odporny na działanie wody, przeznaczony do stosowania w maszynach przemysłowych i środkach transportu w temperaturach do 125 st. C, m.in. jako smar do łożysk,
  • smar molibdenowy – stosowany przy dużych obciążeniach, w trudnych warunkach pracy,
  • smar miedziowysmar odporny na wysokie temperatury (do 1100 st. C), wykorzystywany w przemyśle ciężkim do zabezpieczania sworzni, nakrętek, łączników rur kolektorów cieplnych,
  • smar grafitowy – wykorzystywany do ochrony mocno obciążonych powierzchni, odporny na działanie czynników atmosferycznych,
  • smar silikonowy – nietoksyczny, dopuszczony do kontaktu z żywnością,
  • smar bentonitowy – kolejny rodzaj smaru odpornego na wysokie temperatury, wykorzystywany, gdy zbyt wysokie temperatury pracy uniemożliwiają stosowanie smarów uniwersalnych, np. litowych.

 

Na co zwrócić uwagę przy doborze środka smarnego?

 
Pierwszą kwestię stanowi decyzja – smar czy olej? Oleje przemysłowe, poza smarowaniem elementów, spełniają również funkcję chłodzącą i czyszczącą. Smary z kolei pozostają w miejscu pierwotnego zaaplikowania – wykorzystuje się je więc m.in. w przypadku, gdy częste uzupełnianie środka smarnego jest utrudnione bądź ekonomicznie nieopłacalne.

Środek smarny należy koniecznie dobrać do parametrów środowiska pracy, takich jak temperatura, obciążenie czy specyficzne wymagania danego przemysłu – przykładowo, w branży spożywczej zachodzi konieczność stosowania smarów dopuszczonych do kontaktu z żywnością.